Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr'nin Derlemesi - Çin, son zamanlarda okyanus tabanlarındaki araştırmalarını yoğunlaştırdı. Bu araştırmaları gerçekleştirmek için kullanılan gemiler, bir süre öncesine kadar genellikle Çin'e yakın sularda faaliyet gösterirken, son zamanlarda bu durum değişti. Pasifik Okyanusu'nun batı bölgelerinde araştırmalar yapmaya başlayan araştırma gemileri, Çin ordusunun da ilgilenmekte olduğu alanlarda okyanus tabanı hakkında veri topluyor. Bu gemiler, deniz yaşamı ve iklim değişikliğinin etkileri hakkında daha fazla bilgi edinmemize yardımcı olacak. Ancak, ABD merkezli New York Times gazetesinde yer alan bir habere göre, bu araştırma gemilerinin topladığı veriler, Çin'in Pasifik'teki denizaltılarını nasıl konumlandıracağı veya Amerikan denizaltılarını nasıl takip edeceği gibi konuların belirlenmesinde de kullanılabileceği belirtildi.
ARAŞTIRMALAR ASKERİ OPERASYONLAR İÇİN Mİ PLANLANIYOR?
New York Times'ın Starboard verilerine dayanarak ve gemilerdeki bilim adamlarının hazırladığı rapor ve çalışmaları incelemesi sonucu, gerçekleştirilen araştırmaların potansiyel askeri operasyonlar için rehber niteliğinde bilgiler sağladığı sonucuna varıldığı belirtildi. Starboard verileri, sonar ve derin deniz örnekleme ekipmanlarıyla donatılmış Xiang Yang Hong 6 ve diğer beş Çin araştırma gemisinin, geçen yıl Tayvan'ın doğu kıyısı boyunca 25 kez geçiş yaptığını gösteriyor. Aynı dönemde, Çin gemileri, Guam çevresindeki suları incelmek için Çin anakarasından oldukça uzak bir mesafeye gitti ve ABD'ye ait olan Guam Adası'nın doğu ve batı bölgelerinde derin deniz araştırmaları yürüttü. Gemilerin, belirlenen alanlarda geniş bir alanı kapsayan paralel geçişler yaptığı görüldü.
Çin araştırma gemilerinin, belirlenen alanlarda paralel geçişlerle çalışmalarını gerçekleştirdiği, açık kaynaklardan elde edilen verilere göre belirlendi.
Öte yandan, Tansuo No. 1 gibi bazı araştırma gemileri, yaklaşık 6 kilometre derinliğe kadar inebilen, basınç dayanıklı insanlı denizaltıları taşıyabilecek yüksek teknoloji sonar sistemleriyle donatılmıştır. Ayrıca, bazı gemilerde deniz dronları ve su altı planörleri bulunmaktadır.
OLASI BİR ÇATIŞMANIN ÖN SAFLARINDA İNCELEME YAPIYORLAR
Çin tarafından işletilen araştırma gemileri, geçtiğimiz şubat ayında Tayvan'ın doğu kıyılarına yaklaşık 5 gün süresince çalışmalar yaptı. Takip eden aylarda, bu alanlarda 5 farklı gemi daha araştırma çalışmalarına dahil oldu. Düşük hızla ilerleyen gemiler, denizaltı haritalama çalışması yaparken çeşitli sistemler, özellikle gelişmiş sonarlar kullanıldı. Bu gemilerden bazıları Tayvan deniz sınırlarına oldukça yaklaştı, ancak sınırları ihlal etmedi. Bu durum, Tayvan'ın itiraz etme ihtimalini ortadan kaldırdı. Tayvan'ın doğu kıyıları, önemli hava ve deniz üslerine ev sahipliği yapmaktadır. Uzmanlara göre, olası bir çatışma durumunda bu bölgenin, Çin donanması için stratejik bir hedef olması bekleniyor.
Tayvan'ın doğu kıyısı boyunca devam eden sıcak su akıntıları, bölgedeki denizaltı navigasyonunu zorlaştıran koşullar oluşturuyor. Çinli askeri araştırmacılar, 2010 yılında yaptıkları bir çalışmada, akıntıyı anlamanın Çin'in 'daha iyi saklanmasını ve düşmanlara daha etkili saldırmasını' sağlayacağını belirtmişlerdi. George Washington Üniversitesi'nde öğretim görevlisi olan ve eski bir ABD Donanması istihbarat subayı olan J. Michael Dahm, Çin gemilerinin bölgedeki araştırmaları hakkında, "Bu çalışmalar sonucunda elde edilen veriler, bir denizaltının saklanması için iyi bir yer olup olmadığını anlamanıza yardımcı olabilir" dedi.
'FARKLI AMAÇLARLA YÜRÜTÜLEBİLİR'
Çin gemileri, geçen yılın başlarında, Amerikan bombardıman uçaklarına, denizaltılarına, deniz piyadelerine ve radar sistemlerine ev sahipliği yapan Guam Adası çevresindeki denizleri araştırmaya başladı. ABD'ye ait bu ada yakınlarında yapılan araştırmaların maden aramaları olabileceği belirtiliyor. Ancak Hawaii Üniversitesi'nde emekli bir deniz araştırmacısı olan Christopher Kelley, bölgenin maden aramaları için öncelikli olmadığını belirtti ve "Çin gemilerinin araştırma yaptığı Guam'ın batısındaki sular, mineral arama için öncelikli bölgeler olarak kabul edilmiyor. Bu nedenle, bu araştırmalar başka amaçlarla gerçekleştirilmiş olabilir" dedi.
Uluslararası hukuk, sivil araştırma gemilerinin uluslararası sularda ve izin alarak diğer ülkelerin münhasır ekonomik bölgelerinde faaliyet göstermelerine izin verir. Ancak, Çin gemilerinin varlığının artması ve bu çalışmaların askeri amaçlar taşıdığı iddiaları, Asya-Pasifik bölgesinde endişelere neden olmaktadır. Endişelere rağmen, Çin'in araştırma çalışmaları devam ediyor. Geçen ay, Çin’e ait araştırma gemileri Guam'ın doğusundaki denizlere ulaştı ve bölgede tekrar araştırma yapmaya başladı. Bölgedeki gerilim her geçen gün artarken, bu sürecin gelecekte nasıl şekilleneceğini ise zaman gösterecek.
